Την περίοδο από το 2022 έως το 2025 το Υπουργείο Πολιτισμού και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας πραγματοποίησαν το έργο «Sub. 7.4.5 Μεσσηνία: Ανάδειξη Αρχαιολογικού Χώρου Περιστεριάς», συνολικού προϋπολογισμού 500.000 €, ενταγμένο στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης–Next Generation EU. Στο πλαίσιο του έργου υλοποιήθηκαν η εκπόνηση μελετών για την προστασία και ανάδειξη των μνημείων και του αρχαιολογικού χώρου, εκτελέσθηκαν εργασίες για την τεκμηρίωση, προστασία και ανάδειξη των μνημείων, καθώς και η δημιουργία νέων υποδομών προσβασιμότητας και εξυπηρέτησης του κοινού.

Ο λόφος της Περιστεριάς βρίσκεται σε κομβικής σημασίας θέση στη βορειοδυτική Μεσσηνία, 8 χλμ. βορειοανατολικά της Κυπαρισσίας. Eρευνήθηκε κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, αρχικά από τον Σπυρίδωνα Μαρινάτο και στη συνέχεια τον Γεώργιο Κορρέ, υπό την αιγίδα της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Ο χώρος αναγνωρίσθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα μυκηναϊκά κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας και για τον πλούτο και την πυκνότητα των ευρημάτων έχει χαρακτηρισθεί ως «οι Μυκήνες της Δυτικής Πελοποννήσου».

Έως σήμερα έχουν ανασκαφεί τέσσερεις θολωτοί Μυκηναϊκοί τάφοι, εκ των οποίων ο ένας είναι αναστηλωμένος. Συμπληρωματικά έχουν αποκαλυφθεί ταφές, κατάλοιπα κτηρίων, περιβόλων και οχύρωσης. Η Περιστεριά και οι γύρω λόφοι είχαν κατοικηθεί ήδη από τη Μεσοελλαδική εποχή (2000-1630/10 π.Χ.). Στην Πρώιμη Μυκηναϊκή περίοδο (1630/10-1400 π.Χ), πριν από την ακμή του Ανακτόρου της Πύλου, αναδεικνύεται σε ισχυρό διοικητικό κέντρο που δεσπόζει στην ευρύτερη περιοχή και ελέγχει το πέρασμα από την πλούσια τριφυλιακή ενδοχώρα προς τη θάλασσα.

Σε αυτή την περίοδο ο τοπικός πληθυσμός αυξάνεται, οργανώνεται διοικητικά και ο λόφος οχυρώνεται στα νότια με τείχος. Την περιοχή διοικούν προνομιούχες προσωπικότητες, οι οποίες συγκεντρώνουν πλούτο  επιδεικνύοντας εξωστρέφεια και δεκτικότητα στις νέες πολιτισμικές τάσεις της εποχής. Το κύρος και η ισχύς των τοπικών αυτών αρχόντων αναδεικνύεται πρωτίστως μέσα από το πλήθος των χρυσών περίτεχνων κτερισμάτων που βρέθηκαν σε τετράπλευρο αβαθή τάφο της ΜΕΙΙΙ/ΥΕ Ι περιόδου και στους τρεις θολωτούς τάφους της ΥΕ Ι-ΙΙ περιόδου (τέλη 17ου – 15ος αιώνας π.Χ.), οι οποίοι ανεγέρθηκαν διαδοχικά στα υψηλότερα πρανή και στην κορυφή του λόφου και αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα παραδείγματα θολωτών τάφων στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Μολονότι οι θολωτοί τάφοι είχαν συληθεί ήδη από την αρχαιότητα, τα διασωθέντα ευρήματα παρέχουν στοιχεία για τα ταφικά έθιμα αλλά και για την κοινωνική διαστρωμάτωση της τοπικής ηγεμονίας που φαίνεται ότι αναπτύχθηκε σε αυτή τη θέση. Μεταξύ των ταφικών κτερισμάτων ξεχωρίζουν χρυσά σκεύη, επιρράμματα για τα ενδύματα των νεκρών, περίαπτα, ψήφοι και άλλα τέχνεργα, φιλοτεχνημένα με την έκκρουστη, την εμπίεστη και την κοκκιδωτή τεχνική. Χάλκινα όπλα, αιχμές βελών από πυριτόλιθο και οψιανό, χαυλιόδοντες κάπρου από οδοντόφρακτα κράνη, ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα ειδώλια, ψήφοι και αντικείμενα από άργυρο, χαλκό, ελεφαντοστό και ημιπολύτιμους λίθους, όπως αμέθυστο, σάρδιο, ήλεκτρο, ορεία κρύσταλλο, καθώς και τμήματα ανακτορικών πιθαμφορέων με πλούσια μινωικής έμπνευσης διακόσμηση, συμπληρώνουν την ποικιλία των νεκρικών προσφορών.

Τα καλλιτεχνικά θέματα, τα υλικά και η τεχνογνωσία πιστοποιούν την ευρύτατη χρήση του χρυσού και άλλων εισαγόμενων υλικών και καλλιτεχνημάτων ως προϊόντα ανταλλακτικού εμπορίου αλλά και τις επαφές της Περιστεριάς με την Κρήτη και με άλλα μυκηναϊκά κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας, της Μεσογείου και της Ευρώπης.

Κατά τη διάρκεια της ΥΕ ΙΙ περιόδου (15ος αιώνας π.Χ.) ένας σύνθετος ημικυκλικός περίβολος, ο επονομαζόμενος «Κύκλος» διαχώρισε το νεκροταφείο των δυναστών από τον χώρο κατοίκησης. Στα νότια του λόφου ένας μικρός θολωτός τάφος είχε χρησιμοποιηθεί για  πολυπληθείς ταφές των μη προνομιούχων ομάδων του πληθυσμού από την αρχή του 16ου  έως και τον 14ο αιώνα π.Χ.

Γύρω στο 1410/00-1200/1190 π.Χ.  η Περιστεριά χάνει τη διοικητική της σημασία και μετατρέπεται σε απλό πόλισμα που πιθανότατα δεν κατάφερε να ενσωματωθεί με ομαλό τρόπο στην ευρύτερη περιοχή επιρροής του Ανακτόρου του Νέστορος. Την Περιστεριά πιθανώς διαδέχθηκε ένα άλλο μυκηναϊκό κέντρο στη θέση «Ελληνικό» Μουριατάδας, που ενδεχομένως ταυτίζεται με την ομηρική Αμφιγένεια.

Επιπλέον, στον λόφο εντοπίστηκαν ευρήματα των Κλασικών και Ελληνιστικών χρόνων (περίπου 400 π.Χ. έως 100 π.Χ.) που ενδεχομένως συνδεόνται με λατρεία των προγόνων, καθώς επίσης και στοιχεία κατοίκησης των πρώιμων ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων, και πιο συγκεκριμένα της εποχής του Νέρωνα (54-68 μ.Χ.).

Στο πλαίσιο υλοποίησης του έργου έγιναν εργασίες για τη στερέωση, συντήρηση και προστασία των μνημείων και για τη βελτίωση της πρόσβασης και περιήγησης στον χώρο.

Εκπονήθηκαν οι απαραίτητες μελέτες για τη συντήρηση, προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου (γεωτεχνική, αρχιτεκτονική, στατική, ηλεκτρομηχανολογική μελέτη, καθώς και μελέτη φωτογραμμετρικής αποτύπωσης, συντήρησης και πυροπροστασίας).

Πραγματοποιήθηκαν  εργασίες  αποψίλωσης, αποχωμάτωσης, ανασκαφικής διερεύνησης, αντιστήριξης πρανών, διαμόρφωσης αντιπυρικής οδού και αποκατάστασης υφιστάμενης αποθήκης. Επίσης, η προμήθεια και η τοποθέτηση συρμάτινης περίφραξης περιμετρικά του επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου με τις απαραίτητες μεταλλικές θύρες.

Κατασκευάστηκαν νέες υποδομές εξυπηρέτησης κοινού σε οικόπεδα νότια του αρχαιολογικού χώρου που απαλλοτριώθηκαν για αυτόν το σκοπό την περίοδο 2023-2025 από το Υπουργείο Πολιτισμού. Περιλαμβάνονται δύο κτήρια: α) Φυλάκιο/εκδοτήριο εισιτηρίων/Πωλητήριο και β) Χώρος πληροφόρησης κοινού.

Πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά η σύνδεση του αρχαιολογικού χώρου στο δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος μέσω του ΔΕΔΔΗΕ που τοποθέτησε τις  κατάλληλες εγκαταστάσεις και εξοπλισμό ώστε να μεταφέρει από τον οικισμό των Ραχών ηλεκτρικό ρεύμα για την ηλεκτροδότηση των υποδομών εξυπηρέτησης κοινού.

Για πρώτη φορά επίσης ο αρχαιολογικός χώρος απέκτησε τις απαραίτητες ενημερωτικές πινακίδες που τοποθετήθηκαν σε μεταλλικές βάσεις σε συγκεκριμένα σημεία του αρχαιολογικού χώρου.

Για την πρόσβαση και την περιήγηση των ΑμεΑ και άλλων εμποδιζόμενων ατόμων στον αρχαιολογικό χώρο έγινε η προμήθεια ηλεκτροκίνητου αμαξιδίου φιλικού για τον χρήστη και κατάλληλου για λειτουργία σε εξωτερικό χώρο, με δυνατότητα ανάβασης και κατάβασης ανηφορικών διαδρομών με κλίση έως και 18%, χάρις στο σύστημα με ερπύστριες που διαθέτει.

Για την τεκμηρίωση και τη δημοσιότητα του έργου πραγματοποιήθηκε ο σχεδιασμός και η εκτύπωση πολύπτυχου ενημερωτικού φυλλαδίου, καθώς και εντύπου σε γραφή Braille σχετικά με τα μνημεία και τον αρχαιολογικό χώρο της Περιστεριάς.

Όλες οι εργασίες τόσο για την αρχαιολογική διερεύνηση όσο και για την ανάδειξη του χώρου τεκμηριώθηκαν πλήρως και με τη συνδρομή των νέων τεχνολογιών.

Οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο της Περιστεριάς συνέβαλαν στο να καταστεί ένας αναγνώσιμος αρχαιολογικός χώρος με τις κατάλληλες υποδομές εξυπηρέτησης κοινού. Η απομάκρυνση της οργιώδους βλάστησης, οι εργασίες προστασίας των μνημείων, η βελτίωση της πρόσβασης, καθώς και ο εκσυγχρονισμός της παροχής πληροφόρησης είτε μέσω φυσικών πινακίδων και έντυπου φυλλαδίου είτε μέσω ψηφιακού υλικού τεκμηρίωσης στην ιστοσελίδα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας (efamess.gr)  συνέβαλαν στην ενίσχυση της αυθεντικής μορφής των μνημείων και της γνωριμίας αυτών από το ευρύ κοινό.