Τίτλος : «ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΑΝΔΡΟΥΣΑΣ Π.Ε. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ»

Περιφέρεια : ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ, Π.Ε. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ, Δ. ΜΕΣΣΗΝΗΣ, Δ.Δ. ΑΝΔΡΟΥΣΑΣ

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 2014-2020»

Φορέας Λειτουργίας : ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

Προϋπολογισμός : 200.000,00 €

Ταμείο : Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης

Περιγραφή: Το κάστρο της Ανδρούσας καταλαμβάνει το βορειοανατολικό άκρο χαμηλού επίπεδου πλατώματος στις δυτικές παρυφές του κάμπου της Μεσσηνίας και η αρχική οικοδομική του φάση ανάγεται στα μέσα του 13ου αι. μ.Χ. Η αναστήλωση του μεγαλύτερου μέρους του έχει ολοκληρωθεί κατά τη διάρκεια του ΕΣΠΑ 2010-2014.

Ο βορειοδυτικός πύργος της Ανδρούσας είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος από τους έξι συνολικά σωζόμενους πύργους του κάστρου και χρονολογείται στο μεταίχμιο μεταξύ 15^ου και 16^ου αι., όπως πιθανότατα και όλο το βόρειο τμήμα των τειχών. Είναι σχεδόν τετράγωνος στην κάτοψη, διαρθρώνεται σε τρία επίπεδα και είναι ανοικτός στην εσωτερική του πλευρά. Ο ισόγειος χώρος καλύπτεται με ημισφαιρικό θόλο (φουρνικό). Στον όροφο διαμορφώνεται το κύριο επίπεδο άμυνας, με δύο τοξοθυρίδες και μια μικρή, πρώιμου τύπου κανονιοθυρίδα. Ο χώρος καλύπτεται με ημικυλινδρική καμάρα και επικοινωνεί με τον περίδρομο (διάδρομο κυκλοφορίας των αμυνομένων στο άνω τμήμα των τειχών), μέσω τοξοτών ανοιγμάτων. Η επικοινωνία με το υπερκείμενο τμήμα του πύργου εξασφαλίζεται μέσω μιας στενής λίθινης κλίμακας στη βόρεια πλευρά του ορόφου. Η αρχική μορφή της ανώτερης στάθμης του πύργου δεν είναι βέβαιη. Ενδεχομένως έφερε περιμετρικό στηθαίο από το οποίο σώζεται μόνον ένα μικρό τμήμα στην απόληξη της κλίμακας. Στην άνω δυτική όψη διακρίνεται το ίχνος μεγάλης, ημικυκλικής διαμόρφωσης, η οποία πιθανότατα σχετίζεται με την τοποθέτηση ρολογιού, στην πλευρά που βρισκόταν προς τον οικισμό, καθώς σε συμβολαιογραφικά έγγραφα περασμένων ετών ο πύργος αναφέρεται και ως «τουρκικό κατασκεύασμα λεγόμενον ώρα». Στα εκατέρωθεν του πύργου τμήματα του τείχους σχηματίζονται τυφλά ανακουφιστικά αψιδώματα, ανάλογα με εκείνα της ανατολικής και βόρειας πλευράς του κάστρου, ενώ σε ψηλότερη στάθμη διακρίνονται τα ίχνη δυο ακόμη αψιδωμάτων. Ο πύργος είναι κατασκευασμένος από μικρούς και μεσαίου μεγέθους λίθους με την παρεμβολή θραυσμάτων πλίνθων και κεράμων. Στις γωνίες χρησιμοποιούνται και μεγαλύτεροι ορθογωνισμένοι λίθοι, ενώ στη στάθμη του ορόφου η τοιχοποιία ενισχύεται με τη χρήση περιμετρικής ξυλοδεσιάς.

Εργασίες αποκατάστασης

Ο βορειοδυτικός πύργος παρουσίαζε πολύ σοβαρό πρόβλημα ετοιμορροπίας, καθώς είχαν καταρρεύσει μεγάλα τμήματα και στις τέσσερεις γωνίες της βάσης του. Οι εργασίες αποκατάστασης περιλάμβαναν: συμπληρώσεις της τοιχοποιίας στη βάση του πύργου, ανάκτηση του τοξωτού ανοίγματος του ισογείου, εφαρμογή ενεμάτων, λιθοσυρραφές, τοποθέτηση μεταλλικών ελκυστήρων στον όροφο, αποκατάσταση του ημικυκλικού θόλου και της κλίμακας του ορόφου, εξυγίανση και αρμολόγημα των όψεων, ανακατασκευή των εκατέρωθεν του πύργου τμημάτων του τείχους.

Το έργο «Αποκατάσταση Βορειοδυτικού Πύργου Κάστρου Ανδρούσας Π.Ε. Μεσσηνίας», υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας το διάστημα 2020-2022, στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Πελοπόννησος 2014-2020».

Οφέλη: Η υλοποίηση της πράξης ήρε την επικινδυνότητα της κατάστασης και συνέβαλε στην πλήρη επιστημονική τεκμηρίωσή του. Το μνημείο σήμερα είναι ασφαλώς επισκέψιμο και λειτουργικό, ενώ με την ολοκλήρωση της αρχιτεκτονικής και αισθητικής αποκατάστασής του αναδείχθηκε η σημασία του για την περιοχή και την ιστορία της, ανταποκρινόμενο στις αξίες του ως ιστορικού χώρου, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της περιοχής με την απόδοση στο κοινό ενός πλήρως λειτουργικού αρχαιολογικού χώρου, πόλου έλξης των επισκεπτών.